Trong vài năm trở lại đây, thị trường ô tô Việt Nam chứng kiến sự dịch chuyển mạnh mẽ giữa xe xăng truyền thống và xe điện, khiến nhu cầu so sánh xe điện và xe xăng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Người dùng quan tâm nhiều hơn đến việc lựa chọn loại xe phù hợp với thói quen di chuyển, chi phí vận hành và điều kiện hạ tầng hiện có, nhất là khi xu hướng chuyển đổi xanh diễn ra nhanh chóng và giá xăng liên tục biến động. Song song đó, sự phát triển mạnh mẽ của các mẫu xe điện mới cùng mạng lưới trạm sạc ngày càng mở rộng đặt ra câu hỏi lớn: liệu đã đến thời điểm chuyển sang xe điện hay chưa? Việc so sánh hai loại xe vì thế trở thành bước thiết yếu giúp người mua hiểu rõ cấu tạo, vận hành, chi phí và mức độ tiện lợi trước khi đưa ra quyết định.
Cấu tạo xe điện và xe xăng khác nhau như thế nào?
Điểm khác biệt đầu tiên và quan trọng nhất giữa hai loại phương tiện này nằm ở cấu tạo. Xe điện có cấu trúc đơn giản hơn nhiều so với xe xăng bởi không sử dụng động cơ đốt trong, không cần bugi, không cần dầu nhớt và không có hàng trăm bộ phận chuyển động như xe xăng.
Xe điện gồm ba thành phần chính: bộ pin đặt phía dưới sàn, động cơ điện và bộ inverter chuyển đổi điện năng. Hầu hết xe điện không có hộp số nhiều cấp, giúp việc vận hành trở nên êm ái và giảm đáng kể chi phí bảo dưỡng. Ngoài ra, hệ thống tái tạo năng lượng phanh của xe điện giúp tiết kiệm điện và kéo dài phạm vi di chuyển.
Xe xăng sử dụng động cơ đốt trong bao gồm piston, xylanh, bugi, kim phun, hệ thống xả và hộp số nhiều cấp. Cấu tạo phức tạp khiến xe xăng cần bảo dưỡng định kỳ thường xuyên hơn. Mỗi bộ phận đều có thể phát sinh hao mòn theo thời gian như dầu máy, lọc gió, lọc dầu, bugi hay dây curoa.
Dưới đây là bảng so sánh cấu tạo cơ bản giữa xe điện và xe xăng:
| Tiêu chí | Xe điện | Xe xăng |
| Động cơ | Động cơ điện | Động cơ đốt trong |
| Nhiên liệu | Điện | Xăng hoặc dầu |
| Bảo dưỡng | Ít, chi phí thấp | Nhiều, chi phí cao |
| Hộp số | Ít cấp hoặc không hộp số | Nhiều cấp, cấu trúc phức tạp |
| Hệ thống tái tạo năng lượng | Có | Không |
Cấu tạo đơn giản chính là yếu tố giúp xe điện có độ bền cao và ít gặp tình trạng hỏng vặt trong quá trình sử dụng.
So sánh chi phí vận hành: Xe điện có thật sự tiết kiệm hơn?
Một yếu tố quan trọng trong việc so sánh xe điện và xe xăng chính là chi phí vận hành. Theo thực tế tại Việt Nam, xe điện tiết kiệm hơn xe xăng từ ba đến năm lần, đặc biệt khi xe chủ yếu di chuyển trong đô thị.
Chi phí sạc điện trung bình khoảng 2 đến 6 đồng cho mỗi km di chuyển tùy mẫu xe và điều kiện vận hành. Trong khi đó, xe xăng có mức tiêu hao nhiên liệu tương đương 18 đến 30 đồng mỗi km, tùy động cơ và tình trạng đường sá. Điều này giúp xe điện vượt trội rõ rệt về khả năng tiết kiệm, đặc biệt trong bối cảnh giá xăng liên tục tăng.
Về chi phí bảo dưỡng, xe điện không cần thay dầu máy, không phải vệ sinh kim phun, không phải thay bugi và cũng không phải chăm sóc hệ thống xả. Trung bình mỗi năm, chi phí bảo dưỡng xe điện chỉ bằng 30 đến 40% so với xe xăng.
Một điểm khiến người dùng quan tâm là chi phí thay pin. Pin sử dụng công nghệ LFP hoặc NCM có tuổi thọ trung bình từ bảy đến mười năm. Nhiều hãng xe cung cấp chính sách thuê pin, giúp người dùng giảm chi phí ban đầu và không phải lo lắng khi pin xuống cấp.
Hiệu suất và khả năng vận hành: Xe nào vượt trội hơn?
Nếu xét về tăng tốc, xe điện luôn vượt trội nhờ động cơ tạo mô-men xoắn tức thì. Xe có thể tăng tốc nhanh mà không cần thời gian chuyển số. Cảm giác lái êm, nhẹ và gần như không có tiếng ồn giúp xe điện phù hợp cho đô thị đông đúc.
Ngược lại, xe xăng có khả năng vận hành ổn định ở tốc độ cao, phù hợp các hành trình dài. Mặc dù tăng tốc không nhanh bằng xe điện cùng phân khúc nhưng xe xăng lại duy trì sức mạnh đều đặn, không bị sụt công suất khi chạy cao tốc trong thời gian dài.
Bảng so sánh hiệu suất vận hành dưới đây cho thấy rõ ưu – nhược điểm của từng loại:
| Tiêu chí | Xe điện | Xe xăng |
| Tăng tốc | Rất nhanh | Trung bình |
| Tiếng ồn | Rất thấp | Cao hơn |
| Đi tỉnh xa | Hạn chế | Tốt |
| Off-road | Ít phù hợp | Phù hợp hơn |
So sánh mức độ tiện lợi trong quá trình sử dụng
Xe điện có lợi thế cực lớn ở khả năng sạc tại nhà. Người dùng không cần ra trạm xăng, chỉ cần cắm sạc qua đêm là đủ cho cả ngày di chuyển. Hầu hết xe điện hiện nay đều tích hợp hệ thống quản lý thông minh, hiển thị mức pin, dự trữ năng lượng và quãng đường tối đa có thể đi được.
Tuy nhiên, xe xăng vẫn chiếm ưu thế về sự tiện lợi khi đi xa nhờ hệ thống cây xăng phủ khắp cả nước. Nếu sống tại vùng chưa có nhiều trạm sạc hoặc thường xuyên đi tỉnh, xe xăng mang lại sự linh hoạt mà xe điện chưa thể thay thế.
Tác động đến môi trường
Xe điện không phát thải CO₂ khi di chuyển, không tạo ra khí NOx hay SOx, giảm đáng kể ô nhiễm không khí tại các thành phố lớn. Nhờ không sử dụng động cơ đốt trong, tiếng ồn từ xe điện gần như bằng không, góp phần giảm ô nhiễm tiếng ồn.
Xe xăng vẫn tạo ra lượng khí thải đáng kể. Đây là lý do nhiều quốc gia đang khuyến khích chuyển sang phương tiện xanh hơn trong tương lai gần.
Mức độ an toàn: Xe điện hay xe xăng vượt trội?
Khung gầm của xe điện được thiết kế đặc biệt với bộ pin đặt ở dưới sàn, giúp trọng tâm xe thấp hơn và giảm nguy cơ lật. Xe điện còn có hệ thống quản lý pin tự động ngắt khi xảy ra va chạm hoặc có sự cố bất thường. Pin đạt tiêu chuẩn chống nước IP67, an toàn khi đi mưa hoặc lội nước.
Xe xăng được đánh giá cao vì đã tồn tại lâu đời, dễ sửa chữa và có nhiều thế hệ người dùng. Tuy nhiên, nguy cơ cháy nổ nhiên liệu khi xảy ra va chạm mạnh vẫn là yếu tố cần cân nhắc.
Khả năng đi xa – yếu tố khiến nhiều người phân vân
Đây là điểm khác biệt lớn nhất khi so sánh xe điện và xe xăng. Hầu hết xe điện có phạm vi di chuyển 200 đến 500 km cho mỗi lần sạc. Khi chạy cao tốc hoặc bật điều hòa mạnh, mức hao pin có thể tăng lên và quãng đường giảm xuống.
Xe xăng không gặp vấn đề này. Chỉ cần đổ xăng trong vài phút là có thể tiếp tục hành trình dài. Điều này khiến xe xăng vẫn là lựa chọn hàng đầu cho người thường xuyên đi tỉnh, đi công tác hoặc có nhu cầu vận chuyển liên tục.
Trải nghiệm thực tế của người dùng
Khi sử dụng trong đô thị, xe điện mang lại trải nghiệm êm ái, không mùi, không tiếng ồn, tiết kiệm và đặc biệt dễ lái. Ngược lại, xe xăng đồng hành tốt hơn với những gia đình thích đi chơi xa, đi phượt hoặc chạy đường dài.
Phản hồi từ người dùng cho thấy: “xe điện êm – rẻ – tiện”, còn xe xăng được đánh giá là “ổn định – linh hoạt”.
Bảng so sánh tổng hợp xe điện và xe xăng
| Tiêu chí | Xe điện | Xe xăng |
| Chi phí vận hành | Thấp | Cao |
| Bảo dưỡng | Ít | Nhiều |
| Phù hợp đi xa | Hạn chế | Tốt |
| Độ an toàn | Cao | Cao |
| Mức độ ô nhiễm | Rất thấp | Cao |
| Tiếng ồn | Thấp | Cao |
| Trạm tiếp năng | Sạc | Xăng |
| Trọng tâm | Thấp | Trung bình |
Xe điện hay xe xăng phù hợp với bạn?
Nếu sống trong thành phố, di chuyển dưới 50 km mỗi ngày, có chỗ sạc tại nhà và muốn giảm chi phí vận hành, xe điện là lựa chọn lý tưởng. Nếu thường xuyên đi tỉnh, thích xe mạnh mẽ, cần sự linh hoạt và không muốn phụ thuộc vào trạm sạc, xe xăng sẽ phù hợp hơn.
Kết luận: Đâu là lựa chọn sáng giá?
Qua bài viết trên của Anh Quân Transport And Tourism thì khi đặt lên bàn cân so sánh xe điện và xe xăng, xe điện nổi bật về chi phí, độ êm ái, công nghệ và thân thiện môi trường. Xe xăng vẫn giữ lợi thế ở sự linh hoạt, khả năng đi đường dài và độ phổ biến. Quyết định cuối cùng phụ thuộc vào nhu cầu thực tế, thói quen di chuyển và khả năng đáp ứng hạ tầng sạc của từng người dùng.
